Participatie (*)

Participatie van kinderen en jongeren vormt een basisprincipe van het Verdrag voor de Rechten van het Kind (VRK). Kinderen en jongeren hebben het recht gehoord te worden in beslissingen die hen aanbelangen. In het onderzoek en de adviezen hanteert KeKi een brede en dynamische invulling van het begrip participatie. Het wordt geoperationaliseerd via vier basiscomponenten: (a) het doel van participatie, (b) de context waarbinnen participatie plaatsvindt, (c) de betrokken actoren en (d) de wijze van participatie. Deze componenten kennen elk hun eigen invulling, maar zijn steeds onlosmakelijk met elkaar verbonden (Herbots & Put, 2015). Omwille van de transversaliteit van dit thema, komt participatie weliswaar ook aan bod doorheen de andere thema’s van de KeKi werking. 

Onderzoek

Vermeersch, L., Van den Broucke, S., De Cuyper, P., Herbots, K. & Van Damme, J. (2016), Beleidsparticipatie van personen van buitenlandse herkomst in Vlaanderen, Onderzoek in opdracht van Agentschap Binnenlands Bestuur. Afdeling Gelijke Kansen, Integratie & Inburgering; Leuven: HIVA.

  • In opdracht van het Agentschap Binnenlands Bestuur werd het onderzoek ‘Beleidsparticipatie van personen van buitenlandse herkomst in Vlaanderen’ uitgevoerd door het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving van de KU Leuven (HIVA) in samenwerking met het Instituut voor Overheid en de Wakkere Burger. Het Kenniscentrum Kinderrechten werkte mee aan drie van de vijf werkpakketten. In deze onderzoeksopdracht werd nagegaan hoe de participatie van personen van buitenlandse herkomst aan het Vlaamse beleid gemaximaliseerd kan worden. De bestaande vormen van beleidsparticipatie werden getoetst of ze voldoen aan de verwachtingen van beleidsparticipatie van zowel de doelgroep (bevolking van buitenlandse herkomst) als de overheid. Een aantal goede nationale en internationale praktijken werd opgelijst. Tenslotte werd verkend welke methodieken en randvoorwaarden aanbevolen kunnen worden opdat de stem van de doelgroep gehoord en meegenomen kan worden in het gevoerde beleid. 

Herbots, K. & Put, J. (2015) The Participation Disc. A Concept Analysis of (a) Child ('s Right to) Participation, in The International Journal of Children's Rights 23(1), 154-188. 

  • Dit artikel neemt het begrip "participatie" kritisch onder de loep d.m.v. een literatuurstudie over verschillende onderzoeksdisciplines heen. Het stelt de participatie-disc voor als een kader waarbinnen participatie begrepen kan worden. 

Lembrechts, S. (2012), Wiens Klachtenrecht? Het kind-concept in het derde Facultatief Protocol bij het Verdrag inzake de Rechten van het Kind betreffende de instelling van een communicatieprocedure. Tijdschrift voor Jeugd- en Kinderrechten, 12, (2), 96-113.

  • Dit artikel bekijkt het kindbeeld waarop de klachtenprocedure van het derde Facultatief Protocol gebaseerd is. In hoeverre voorziet het protocol in een mechanisme dat de eigenheid van kinderen integreert in de semi-juridische communicatieprocedure op internationaal niveau?

Presentaties

Lembrechts, S. (2017), Beleidsparticipatie door een kinderrechtenbril - Een instrument voor reflectie. Workshop voor jeugdconsulenten en jeugddiensten in het kader van de vormingstweedaagse van VVJ (Malle, 22 maart 2017).

Lembrechts, S. (2017), Beleidsparticipatie door een kinderrechtenbril - Een reflectie-instrument voor beleidsmakers. Presentatie voor Vlaamse beleidsmakers en middenveldorganisaties in het kader van de netwerkgroep participatie van Afdeling Jeugd (Brussel, 13 februari 2017).

Lembrechts, S. (2016), De VN-klachtenprocedure voor kinderrechten. Ontwikkelingen op internationaal en Vlaams niveau (Antwerpen, 1 februari 2016, in samenwerking met de NCRK).

  • Deze presentatie aan de Jeugdadvocaten in de Orde van Vlaamse Balies behandelt het klachtenrecht van kinderen en jongeren. De presentatie gaat in op drie vragen: wat houdt de nieuwe VN klachtenprocedure voor kinderrechten in, welke interne wegen (gerechtelijk en bestuurlijk) bestaan er in Vlaanderen, en wat kan KeKi voor jeugdadvocaten betekenen?

Herbots, K. (2016), Stand van zaken van het reflectie-instrument 'Beleidsparticipatie', presentatie voorgesteld in Belfast op 3 juni 2016 in het kader van de Summer School – Learn about Children’s Rights Based Participation.

  • Drie dagen werd via interactieve workshops dieper ingegaan op theoretische aspecten en praktijkgerichte toepassingen over participatie van kinderen en jongeren in onderzoek en beleid. Participatieactiviteiten werden ruimer benaderd dan participatie met het oog op dataverzameling. De verschillende fases van de onderzoekscyclus (idee tot en met opvolging en terugkoppeling) vormden het aanknopingspunt  voor een op kinderrechten gebaseerde participatie van kinderen en jongeren. Iedere dag werd afgesloten met ruimte voor ‘Participants Showcases’. KeKi stelde hier zijn reflectie-instrument voor beleidsparticipatie (stand van zaken) voor. De summer school werd georganiseerd door The Centre for Children’s Rights aan de Queen’s University Belfast (UK).

Beleidsadvisering

Kenniscentrum Kinderrechten vzw (2015 & 2016). Beleidsparticipatie van kinderen en jongeren - Een reflectie-instrument voor beleidsmakers.

  • Met dit advies wil het Kenniscentrum Kinderrechten vzw (hierna KeKi) gehoor geven aan de vraag van de Afdeling Jeugd naar vernieuwende en succesvolle manieren om aan kinderen en jongeren inspraak te geven in verschillende domeinen van het Vlaamse beleid. Bestaande initiatieven en expertise over participatie van kinderen en jongeren aan beleid staan centraal. Via interviews en literatuur ging KeKi op zoek naar enkele voorbeelden uit onderzoek, praktijk en beleid die inspiratie kunnen bieden voor de Vlaamse context in de domeinen welzijn, armoede en openbare ruimte. Diverse methodieken worden in kaart gebracht en sleutelfiguren in het Vlaamse middenveld die kinderen en jongeren bij (lokale) beleidsprocessen betrekken, worden voorgesteld. Hierbij gaat bijzondere aandacht naar expertise rond kinderen en jongeren in maatschappelijk kwetsbare situaties. Hen laten participeren aan het beleid heeft namelijk extra drempels die specifieke knowhow vereisen. Omdat we operationalisering van beleidsparticipatie niet los zien van een gefundeerd theoretisch kader, geeft het advies ook enkele belangrijke wetenschappelijke inzichten en modellen uit de internationale literatuur over beleidsparticipatie van kinderen en jongeren weer. Tenslotte legt het advies de input uit deze diverse bronnen samen om een aanzet te geven tot de ontwikkeling van een kritisch reflectie-instrument voor Vlaamse beleidsmakers die vanuit een kinderrechtenperspectief met participatie van kinderen en jongeren aan de slag willen gaan. Dit instrument werd in het vervolg-advies verder getoetst en verfijnd. (advies 2015 en reflectie-instrument 2016)

Kenniscentrum Kinderrechten vzw (2015). Inventarisatie van wetgevende en regelgevende initiatieven ter bevordering van de participatie van kinderen en jongeren op het niveau van de Vlaamse overheid.

  • Dit vraaggestuurd advies voor de Afdeling Jeugd brengt de Vlaamse regelgeving die participatie van kinderen en jongeren aan het maatschappelijk en juridisch leven inricht, in kaart. Het advies kadert in de verplichtingen van de Overheid om kinderrechten, en dus ook participatie van kinderen, te realiseren. De brede invulling van het begrip 'participatie' wordt verder toegelicht in de begeleidende tekst. (fiches in pdf, fiches in word (met automatisch gelinkte inhoudstabel) en begeleidende tekst)

Kenniscentrum Kinderrechten vzw (2015). Consultations with Children. Input from KeKi’s Children’s Rights Database for the Council of Europe Strategy on the Rights of the Child.

  • Deze matrix biedt een systematisch overzicht van onderzoek uit de Kinderrechtendatabank waarin kinderen en jongeren bevraagd werden en/of participeerden. Het advies werd uitgebracht op vraag van de Vlaamse Overheid en kadert binnen het proces van dataverzameling over een aantal centrale thema's van de Strategy for the Rights of the Child van de Raad van Europa. (matrix en begeleidende tekst)

Kenniscentrum Kinderrechten vzw (2013). Advies voor bestek belevingsonderzoek inzake een Kindfocus in de Stadsmonitor.

  • In dit advies voor het Team Stedenbeleid van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur wordt niet alleen gepleit voor participatief onderzoek met kinderen en jongeren, er worden ook concrete aanwijzingen voorzien over hoe men een dergelijk project kan uitwerken. (advies en achtergrondstudie)